Çeviri ve Dil

0
146

İnsan topluluklarının temas halinde olduğu çok eski çağlardan bu yana varlığını
sürdüren bir olgu olan çeviri, farklı dil ve kültürlerin etkileşim içerisinde olduğu her
yerde kendini göstermektedir. Yazının icadının ardından insan sözünün aldığı bu
yeni biçimde de var olmaya devam etmiştir. Bulut’a göre dil çevirinin aracı ve bir
boyutudur, çevirinin başka boyutları da vardır.
Çeviri terimi, kendi içerisinde de farklı anlamlara sahiptir, çeviri olgusuna doğrudan
gönderme yapabileceği gibi, ürün çevrilmiş olan metin ya da süreç çeviri üretme
işi anlamlarına da gelebilir. İki farklı yazılı dil arasında gerçekleşen çeviri süreci,
özgün dildeki  özgün bir metni çevirmenin farklı bir dildek
yeni bir metne  dönüştürmesi sürecini içerir Bu işlem, Jakobson’un
sınıflandırdığı üzere diller arası çeviri olarak adlandırılır. Jakobson, çeviriyi, içinde
gerçekleştiği göstergeler dizgelerine göre dil içi intralingual), diller arası
(interlingual) ve göstergeler arası (intersemiotic) çeviri olmak üzere üçe ayırır. Dilsel
göstergelerin aynı dildeki diğer başka göstergeler aracılığıyla yorumlanmasına diliçi
çeviri ya da açıklama, başka bir dil kanalıyla yorumlanmasına diller arası yani gerçek
anlamıyla çeviri translation proper , dilsel olmayan gösterge dizgeleri ile
yorumlanmasına ise göstergeler arası çeviri şeklinde tanımlanır Bu çalışmada
çeviri kavramı Jakobson’un, translation proper olarak nitelediği “diller arası çeviri”
kavramına koşut olarak kullanılmıştır. Bu anlamda sözlü ya da yazılı bir dilden bir
başka dile gerçekleştirilen dilsel aktarım olarak ele alınmaktadır. Bu kavram yıllar
içerisinde farklı biçimlerde tartışılmıştır. Adaptasyon, yeniden yazma gibi
yaklaşımlar burada ele alınmamıştır
Buradan hareketle de, ele aldığımız şekliyle çeviri olgusunun dil düzlemi üzerinde
gerçekleştiği öne sürülebilir. Kaynak dilde oluşturulan bir iletinin, kaynak dili
konuşamayan erek dil alıcıları tarafından erek dilde alımlanması, çeviri yoluyla
yeniden oluşturulması sayesinde gerçekleşebilir. O halde çeviri, en yalın haliyle bir
iletilerin diller arasında aktarılmasını sağlayan bir dil işlemidir. Çeviri kavramı, bir
süreci ya da bir ürünü tanımlayabileceği gibi, olguyu içerdiği bütün etmenlerle bütün
olarak da niteleyebilir. Çeviri uğraşısının, bir dil işlemi olarak kabul edilmesi,
çeviriyi “eylem” sınıfına sokar, çeviri eyleminin eyleyicisi ise “çevirmen” olarak
adlandırılır.

Paylaş
Önceki İçerikÇevirinin Tanımı
Sonraki İçerikÇeviri Süreci

CEVAP VER