İki Dillilik ve Dil Edinci

0
149

İki dillilik olgusunun üç temel düzlemde ele alınıp aktarılmasından sonra, işlevsel iki
dillik ve dilin farklı çeşitlerinin (variety) toplumda sahip olduğu farklı işlev ve rollere
değinilmişti. İki dillilik bireyde ortaya çıktığı haliyle ele alındığında, özellikle birinci
dil edinci ve edimi ile karşılaştırma halinde bireyin dil becerilerini ölçülmesi ve
değerlendirilmesi gündeme gelmektedir. İki dillilik kavramının herhangi bir ölçme
değerlendirmesinin önce olgunun tanımlanmasıyla başlaması gerektiğini belirten
Hamers ve Blanc’a göre dil edinci kavramı çok boyutludur ve ölçülüp
değerlendirilmeden önce sınırlarının belirlenmesi gerekir.
Grosjean’ın görüşlerini aktaran Baker ve Jones’a göre ise iki dilli bireylerin dil
becerileri ile ilgili değerlendirmelerde bu bireylerin dil edinçlerinin bir bütün olarak
ele alınmalı ve tek dilli bireylerin edinçleriyle karşılaştırılmamalıdır.
Gümüşoğlu’na göre ikinci dil edinci edinilen bir edinç olduğundan öğrenilen yabancı
dil edincine kıyasla ölçülebilirliği sorunlu bir kategoridir. Bu durumdan hareketle
Gümüşoğlu, iki dilli bireylerin dilsel edinçlerini değerlendirmek ve bireyin iki dilli
mi yoksa tek dilli mi olduğunu ortaya koyabilmek üzere görgül veriler üzerinden
geçerliliği doğrulanabilir bir yöntem geliştirmiştir. Gümüşoğlu çalışmasında grup
konuşmaları sırasında aldığı kayıtlardan yararlanmıştır. Bu analiz sırasında, grup

konuşmalarında yer alan bireylerin hangilerinin tek dilli olduğunu hangilerinin iki
dili olduğunun ve bu bireylerin birinci ve ikinci dillerinin hangileri olduğunun tespit
edilmesi gerekliliği doğmuştur. Bu amaçla kullandığı yöntem ise,
Sprachprobeuntersuchung olarak adlandırılır, yeniden oluşturulabilir dilsel etkinlik
durumlarından elde edilen veriler üzerinden çalışılmasına dayanır. Deneklerin
kullanılan malzemeye dair bilgisinden bağımsız dilsel becerilerine dayalı bir testtir.
Bu yöntemde kullanılan malzeme ise picture impulse başka bir deyişle deneklerin
görsel malzemeye verdikleri tepkilerdir. Uygulamada deneklere önceden
karşılaşmadıkları bir fotoğraf üzerinde iki dillerinden Türkçe ve Almanca her
birinde konuşmaları için ikişer dakika sunulmuş ve bunlar kayıt altına alınmıştır.
Aynı şekilde denekler aynı deneyimi beşer dakika yazarak da tekrarlamışlardır.
Böylece bu iki dilli bireylerin her iki dilindeki konuşma ve yazma edinçlerine dair
veriler elde edilmiştir. Daha sonra bu veriler ana dili Türkçe ve Almanca olan kontrol
gruplarından elde edilen verilerle kıyaslanarak grup konuşmalarında yer alan
bireylerin hangilerinin iki dilli olduğu ve birinci ve ikinci dillerinin neler olduğu
ortaya konulmuştur .

CEVAP VER