İkinci Dil Ediniminin Zaman Boyutu

0
137

Gümüşoğlu’na göre dil ediniminin zaman boyutunun merkezinde ikinci dil
ediniminin başladığı yaş ve buna bağlı olarak yaş etkeni bulunur. İkinci dil edinimi
ne kadar erken başlarsa ikinci dil o denli etkin biçimde edinilir. McLaughlin’e göre
kritik dönem üç yaş sınırıdır, üç yaşından önce aynı anda iki dili öğrenen çocukların
durumu “eşzamanlı iki dillilik” simultaneous bilingualism olarak adlandırılır. Bu
tanımlamanın ardında Lamberg’in beyin işlevlerinin lateralizasyonu yaklaşımına ve
Freiderici’nin yaklaşımındaki Broca alanında konuşma işleminin otomatikleşmesi
anlamında dil ediniminin hala etkin olması fikri yatar. Gümüşoğlu’na göre
McLaughlin üç yaşından sonra edinilen ikinci dili ise “ardışık iki dillilik” succesive
bilingualism olarak adlandırır.

Gümüşoğlu’nun modelinden yola çıkarak zaman boyutunda ele aldığımız iki dilliliği
hedef noktası olarak kabul ettiğimizde, dil edinimi açısından iki farklı durumla
karşılaşırız. Fromkin v.d.’in de bu paralelde belirttiği üzere “ikinci dil edinimi”
(second language acquisition) terimi hâlihazırda bir dili edinmiş bir bireyin çocuk
ya da yetişkin ikinci bir dili edinmesini işaret eder. “İki dilli dil edinimi” bilingual
language acquisition) terimi ise doğumla başlayan ya da ilk üç yılda iki dilin aynı
anda edinilmesi durumudur, eşzamanlı simultaneous) iki dillilik olarak da anılır.
Huber ise, yine aynı zaman boyutunda iki dilli dil edinimini dillerin ne zaman
edinildiği ölçütüne göre ayırarak, erken ve geç iki dilli dil ediniminden bahseder.
Buna göre bebek, kritik dönemde birden fazla dil ile karşılaşırsa bu iki dili beyninde
oluşturur, bu durum “erken iki dillilik” olarak adlandırılır. Kritik dönemin bitiminden
sonra ikinci dil edinilirse bu durum da “geç iki dilli” şeklinde anılır Huber’in,
Hermann ve Fiebach’tan aktardığına göre çeşitli beyin hasarları sonucu dil yitimine
uğrayan hastalar üzerinde yapılan araştırmalar, erken iki dilli bireylerin geç iki dilli
bireylerden farklı olarak söz yitimini her iki dil için de yaşadığını ortaya çıkarmıştır.
Buna sebep olarak ise erken iki dillilerde beynin aynı bölgesinde bu iki dilin
depolandığı, geç iki dillilerde ise iki ayrı dilin beynin iki farklı bölgesinde
depolandığı ve bundan dolayı erken iki dillilerin dil yitiminde iki dillerini de
kaybettiği öne sürülmüştür. Ancak Huber, dillerin beyinde depolandıkları bölge ile
edinildikleri yaş arasında zıt sonuçları da bildirmektedir
Fromkin v.d. ise yine iki dilli dil edinimi ile ikinci dil edinimi arasındaki
karşılaştırma yaparak, ikinci dil öğrenenlerin dil edincinin bütün alanlarında aynı
yetkinliği sağlayamadığına dikkat çeker. L1 edinimindeki çocuklardan faklı
sözdizimsel ve biçimsel hatalar yaptıklarından ve aksanlı konuştuklarından bahseder.
L2 edinimindeki “fosilleşen” yanlışların eğitim ya da düzeltme yoluyla
giderilemeyeceğini belirtir. Yetişkinlerin ikinci dil öğrenimi sırasında gözlenen
fosilleşme sürecinde birey, belirli bir eşiğe ulaşmasının ardından ikinci dile dair
dilbilgisel ögeleri öğrenemeyebilir. Fosilleşme sürecinde ikinci bir dil öğrenmekte
olan birey, anadili ile edinmeyi hedeflediği dil arasında bir “aradil” (interlanguage)
aşamasından geçer. Bu aradil dilbilgisel açıdan ne anadiline ne de hedeflenen ikinci
dile doğrudan benzemektedir. Aradilin ikinci dile eşdeğer ya da yakın hale gelmesi
hedeflenen sonuç iken özellikle yetişkin bireylerde aradil, bireyden bireye farklılık
gösterecek biçimde belirli bir aşamada gelişmesini durdurarak “fosilleşebilir.” 100
Klein ise “Language acquisition at differentages” Farklı yaşlarda dil edinimi adlı
çalışmasında “iki dilli birinci dil edinimi” bilingual first language acquisition)
olarak adlandırdığı, daha önce “erken iki dillilik” olarak tanımlanan durumu, yaş ile
dil edinimi ilişkisini incelediği için araştırmasının dışında tutarak dil edinimi ile yaş
arasındaki ilişkiyi L1 edinimi L2 edinimini karşılaştırarak değerlendirir. Klein, ikinci
dil edinimi araştırmalarının sınıf ortamında yapılmasının, insanın dil öğrenme
yeteneğine dair kısıtlı bilgiler sunacağını söylemektedir. Bu nedenle birinci dil
ediniminin, yapay bir ortamda güdülenmemiş, doğal ikinci dil edinimi ile
karşılaştırılması gerektiğini söyler.
Meisel dil edinimi konusunu birinci dil ve ikinci dil edinimini kıyaslayarak incelediği
çalışmasında doğum ile başlayan birinci dil edinimini L1 edinimi, ikinci dil edinimini
L2 edinimi ve çocuk yaşta gerçekleşen iki dilli dil edinimini ise cL2 olarak
tanımlayarak ayrım yapmaktadır.

CEVAP VER