Ana Sayfa Blog Sayfa 3

Dil Edinci ve Edim

0

İkinci dil edinimi ister doğal gelişen, ister yapılandırılmış bir bağlamda okul, kurs
vb. gerçekleşen bir süreç olsun dil edinci ile ilişkilendirilir. Gümüşoğlu’na göre dil
edinimi ve dil edinci arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışan pek çok biyolojik,
bilişsel, psikolojik ya da sosyal bakış açısı bulunur. Gümüşoğlu, dil edincini

İki Dillilik ve Dil Edinci

0

İki dillilik olgusunun üç temel düzlemde ele alınıp aktarılmasından sonra, işlevsel iki
dillik ve dilin farklı çeşitlerinin (variety) toplumda sahip olduğu farklı işlev ve rollere
değinilmişti. İki dillilik bireyde ortaya çıktığı haliyle ele alındığında, özellikle birinci
dil edinci ve edimi ile karşılaştırma halinde bireyin dil becerilerini ölçülmesi ve

İşlevsel İki Dillilik

0

Dilsel etkinlik, dil kesitine (register göre farklılık gösterebilir. Örneğin, bireylerin
gündelik dil kullanımları, akademik dil kullanımlarından hem sözlük hem de söz
eylemi olarak ayrışır. Tek dilli bireylerin dilin farklı işlevlerine göre farklı düzeyde
dil kullanımı göstermesi durumu iki dilli bireyler için de geçerlidir. Appel ve

Diglossia ve Domain Bağlamında İki Dillilik

0

İki dillilik, bireysel ve toplumsal düzeyde gözlendiğinden dolayı çalışmaların odak
noktasına göre tanımlamalar farklılık gösterebilmektedir. İki dillilik, toplumsal
düzeyde ele alındığında diglossia kavramı gündeme gelir. Hamers ve Blanc, iki dilli
birey için olduğu gibi çok dilli konuşma topluluklarında da farklı düzgülerin aynı
şekilde kullanılıp değerlendirilmediğini, konuşulan, konu, konum ve işleve göre
zorunlu bir boşluğu doldurmak için kullanıldığını öne sürer. Hamers ve Blanc’a göre

İkinci Dil Ediniminin Konumsal Boyutu

0

Gümüşoğlu’nun ikinci dil edinimi modelinde üçüncü boyutta toplumsal özellikli
temel etkenler bulunur. Birinci ve ikinci dilin toplumsal boyutta etkileşimi language
contact farklılaştırıcı bir etki gösterir böylece toplumsal koşullar da iki dilliliğin
derecesini etkileyebilir. Örneğin folk bilingualism özellikleri gösteren bir topluluğa
ait birey, bireysel düzlemde “dengesiz” unbalanced) iki dilli olarak nitelenebilir.

İkinci Dil Ediminin Dil Kullanımı Boyutu

0

Gümüşoğlu’na göre iki dilli dil ediniminin dil kullanımı boyutunda zaman yine
önemli bir etken olmakla birlikte, temeldeki etken dil kullanımıdır. Bireyler, değişen
bağlamlarda etkileşim içerisinde kendilerini ifade etmek için dili kullanırlar:
“Edimde edinç” (competence in performance) bağlamında bireyler iki dili de üretken
biçimde kullanılır. Her iki dildeki dil kullanımı olabildiğince etkin ve aynı düzeyde

İkinci Dil Ediniminin Zaman Boyutu

0

Gümüşoğlu’na göre dil ediniminin zaman boyutunun merkezinde ikinci dil
ediniminin başladığı yaş ve buna bağlı olarak yaş etkeni bulunur. İkinci dil edinimi
ne kadar erken başlarsa ikinci dil o denli etkin biçimde edinilir. McLaughlin’e göre
kritik dönem üç yaş sınırıdır, üç yaşından önce aynı anda iki dili öğrenen çocukların
durumu “eşzamanlı iki dillilik” simultaneous bilingualism olarak adlandırılır. Bu
tanımlamanın ardında Lamberg’in beyin işlevlerinin lateralizasyonu yaklaşımına ve
Freiderici’nin yaklaşımındaki Broca alanında konuşma işleminin otomatikleşmesi
anlamında dil ediniminin hala etkin olması fikri yatar. Gümüşoğlu’na göre
McLaughlin üç yaşından sonra edinilen ikinci dili ise “ardışık iki dillilik” succesive
bilingualism olarak adlandırır.

İkinci Dil Ediniminin Üç Boyutu

0

Gümüşoğlu’na göre iki dilliliği daha iyi anlayabilmek için bütün kavramsal tanımları
yeniden ele alarak üç boyut altında incelemek gerekmektedir.92 Formülünün temeline
Oskaar’ın “İki dillilik, bir anadil/birinci dile ek olarak belli bir zamanda (x), belli bir
yönde y ve belli bir yerde x ikinci dil edinimi ve ikinci dil kullanımıdır”

İkinci Dil Edinimi ve İki Dillilik

0

İkinci dil edinimi ve sonucu olan iki dillilik farklı düzlemlerde farklı yönleriyle
ortaya konulabilir. Bu olguların incelenmesinde temel düzlemler zaman, dil
kullanımı ve dilin toplumsal konumu olmuştur. Gümüşoğlu ikinci dil ediminden
bahsederken literatürde “iki dillilik” olgusu üzerinde farklı görüşlerin olduğuna
dikkat çeker; bunlardan Weinreich, iki dilliliği “iki dilin aynı yerde kullanılması”
olarak tanımlarken bu eylemi gerçekleştirenlere “iki dilli” der. Spolsky ise birey

İkinci Dil Edinimi

0

İkinci dil edinimi, birinci dil edinimi ile kıyaslandığında zaman, kullanım düzlemi
edinim/öğrenim farkı gibi çeşitli yönleriyle daha geniş kavramsal sınırlara sahip bir
olgudur. Birinci dil edinimi sağlıklı koşullar altında kaçınılmaz olarak gerçekleşirken
ikinci dil ediminde kişisel seçim de rol oynayabilmektedir. Bu açıdan birinci dil
edinimi genel, ikinci dil edinimi ise nispeten özel bir durum olarak ele alınabilir.
Genel çerçevede ele alındığında, aşağıdaki tablo, birinci ve ikinci dil edinimi
arasındaki temel ayrılıkları belirtmektedir.